Dnia 27 września 2014 r. będziemy obchodzić 75. rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. To właśnie dokładnie 75 lat temu w Warszawie powstały tajne struktury Państwa Polskiego, które istniały aż do stycznia 1945 r., kiedy to aresztowano komendanta głównego AK Leopolda Okulickiego.

Wszystko zaczęło się od powstania Służby Zwycięstwa Polski – konspiracyjnej organizacji wojskowej, mającej toczyć walkę przeciw dwóm okupantom: niemieckiemu i radzieckiemu. Następnie SZP przekształcono w Związek Walki Zbrojnej, który podlegał Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. W lutym 1941 r. przekształcono ZWZ w Armię Krajową, która miała służyć scaleniu wszystkich grup wojskowych w jedną organizację podległą Rządowi RP. Ilość żołnierzy należących do tej organizacji coraz bardziej wzrastała. Pod koniec roku 1942 wynosiła ok. 200 tysięcy. Główne zadanie AK polegało na gromadzeniu sił, by uderzyć w chwili załamania Niemiec. Niestety akcje zbrojne prowadziły bowiem do okrutnych represji – hitlerowcy rozstrzeliwali kilkudziesięciu Polaków za każdego zabitego Niemca. Jednakże w 1942 r. działalność dywersyjna AK nasiliła się i tym samym gwałtownie zahamowane zostały sukcesy Wehrmachtu. Oprócz pionu wojskowego rozwinął się pion cywilny, w ramach którego m.in. działały: konspiracyjne sądy, zaczęto wydawać podziemną prasę, działały podziemne szkoły, teatry, organizowano również pomoc Żydom.

Po raz pierwszy nazwa Polskiego Państwa Podziemnego pojawiła się na łamach „Biuletynu Informacyjnego” z roku 1944. W okresie sześciu lat okupacji w konspiracji udało się utworzyć sprawnie funkcjonującą strukturę władz cywilnych oraz największe podziemne siły zbrojne Europy – Armię Krajową.

Święto na jego cześć zostało uchwalone w roku 1998 przez Sejm RP. Przypominając wtedy powołanie Służby Zwycięstwa Polski w okupowanej Warszawie, posłowie stwierdzili:

To historyczne wydarzenie zapoczątkowało budowę Polskiego Państwa Podziemnego, fenomenu w dziejach nie tylko II wojny światowej.”


 


 

Weronika Halaburda

mgr Michał Smolarczyk